Skip to main content

Pesten

Eén op zes Vlaamse kinderen en jongeren wordt/werd gepest tijdens hun jeugd. Eén op dertig heeft er zelfs dagelijks mee te maken. (Cyber)Pesten blijft dus een groot probleem en verstoord de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Het maakt diepe wonden, zeker voor wie er een langere periode mee te maken krijgt.

 

Eén op zes Vlaamse kinderen en jongeren wordt/werd gepest tijdens hun jeugd. Eén op dertig heeft er zelfs dagelijks mee te maken. (Cyber)Pesten blijft dus een groot probleem en verstoord de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Het maakt diepe wonden, zeker voor wie er een langere periode mee te maken krijgt.

 

Het verschil tussen ruzie, plagen en pesten

Wat is plagen?

Plagen is vaak onschuldig. De verschillende partijen staan op gelijke hoogte waardoor beide partijen de aanstoker kunnen zijn. Plagen is grappig bedoeld, maar kan ook zeker kwetsend overkomen. Door de gelijke verhouding kan dit meer bespreekbaar worden gemaakt.  

Wat is ruzie maken?

Tijdens een ruzie of conflict is er niet noodzakelijk een ongelijke machtsverhouding. Vaak beperkt het zich tot maar één moment en kan het opgelost worden. Ruzie kan fysiek of verbaal voorkomen, maar in de meeste gevallen hebben de betrokkenen om de beurt de bovenhand (TIK-TAK-TIK-TAK-vorm).

Wat is Pesten?

Pesten is wanneer iemand op regelmatige basis en langdurig fysiek en/of emotioneel pijn wordt gedaan. Tussen de beide partijen is er een ongelijke machtsverhouding.

Waarom spreken we van een pester en een slachtoffer? Wel, de pester wordt vaak gesteund door een groep en het slachtoffer zal daarom enkel incasseren. De pester heeft dan op bijna ieder moment de bovenhand (TIK-TIK-TIK-vorm).

Welke soorten van pesten zijn er?

Fysiek pesten: vooral bij kinderen en jongeren tussen de tien en twaalf jaar: elkaar duwen, slaan, schoppen, …

Verbaal geweld en negeren: vooral bij oudere kinderen en jongeren.

Is er een verschil tussen jongens en meisjes?

Jongens worden het vaakst gepest tussen 11 en 14 jaar. Het pesten gebeurt vaker fysiek en met directe bedreigingen.

Meisjes pesten meer verdeeld tussen de 11 en 18 jaar. Zij pesten vaak subtieler en maken gebruik van het negeren, uitsluiten ... 

Er worden evenveel jongens als meisjes gepest, maar jongens zijn dubbel zo vaak de pester als de meisjes.

Waarom pesten mensen elkaar?

Pesten heeft meestal meer dan één oorzaak. Het kan iedereen overkomen, afhankelijk van de omgeving waarin hij terechtkomt. Als iemand een beetje anders is (door uiterlijke kenmerken, door hobby’s, door de thuissituatie, door slim te zijn …) ten opzichte van de groep, maakt kans om daarmee bewust kwetsend uitgelachen te worden, uitgesloten te worden, onder druk te worden gezet. Een groep heeft ongeschreven en onuitgesproken groepsnormen, en reageert op wie die daarvan afwijkt.

Pesten in jeugdbeweging

Voorkom pesten

Je kan pesten voorkomen door in je afdelingswerking een veilige sfeer te creëren. Blijf inzetten op leden- en leidingsbinding, ga bewust om met de groepsdynamiek, werk talentgericht … Weet je niet hoe je daar aan moet beginnen? Vraag dan zeker een Vorming op Maat aan rond pestpreventie.  

Hier nog enkele tips:

  • Niet te veel competitie: Kinderen en jongeren zijn wel eens licht ontvlambaar tijdens competitieve spelen. Als ze bij de groepsindeling met een minder sportief , slim, handig, … kind of jongere in één ploegje terechtkomen, laten ze zonder schroom blijken dat ze dat niet leuk vinden. Als hun ploeg verliest, zullen ze het genadeloos de ongewenste indringer verwijten. Vermijd dus een overaanbod aan competitieve spelen en wissel ze af met activiteiten zonder winnaars en verliezers.​ Ben je toch fan van competitie? Wissel dan voldoende af of zorg voor competitie met verschillende competenties. Bv sportief, cognitief, creatief, muzikaal…
  • Veel veiligheid binnen groepssfeer: leer elkaar al positief spelend kennen, bijvoorbeeld met kennismakingsspelen en ijsbrekers. Let erop dat niemand aan zijn lot overgelaten wordt. Maak duidelijke afspraken over hoe je met elkaar omgaat als er een conflict is.
  • Iedereen is belangrijk, iedereen heeft talent: probeer in je activiteiten de capaciteiten van elk individueel groepslid aan te spreken. Iedereen kan zo eens uitblinken, want iedereen heeft op hun manier talent. Wees zelf ook gul met positieve feedback, voor de groep en voor elk kind of elke jongere apart.
  • Hou een oogje in het zeil tijdens dode momenten op kamp of voor of na de activiteiten. Tijdens momenten dat kinderen zich wat vervelen, kunnen ze scoren-met-pestgedrag als entertainment zien.
  • Wees creatief als je ploegjes moet vormen. Zo vermijd je kliekjes die altijd samenkleven. Check de spelendatabank voor inspiratie.

Wordt er gepest? Ga er dan altijd mee aan de slag

Meestal is er niet slechts één pester, maar is er een groepje pesters, helpers en toeschouwers. Het is een groepsprobleem en bijgevolg ligt ook de oplossing in de groep. Als de pester geen steun meer krijgt van de groep, dan zal die er meestal mee stoppen. Daarom wordt elk lid in de groep betrokken en komen ze onder begeleiding samen tot een oplossing.

Bij deze methode vertrekken we vanuit de inleving in het gevoel van de gepeste, niet vanuit concrete pestacties. Over de feiten kan je discussiëren, over gevoelens niet. Door die discussies zouden kinderen en jongeren kunnen dichtklappen of uitvliegen, omdat ze zich bedreigd voelen.

Hoe? Ga in gesprek

Ga een gesprek aan met de persoon die het pestprobleem aanhaalt of heeft gezien. Stel volgende vragen om een situatieschets te krijgen:

  1. Wat is er gebeurd? Wanneer is het begonnen? Hoe vaak komt het voor?
  2. Hoe is dat voor jou? Hoe kan je het volhouden? Wat geeft je steun?
  3. Aan wie vertelde je het al? Wat is er al gebeurd?
  4. Wat is er voor jou belangrijk? Wat moet er veranderen? Hoe wil je dat het wordt?
  5. Wat is daar voor nodig? Wat kan je daarbij helpen? Wie kan jou daarbij helpen? Wat is voor jou een stap(je) vooruit?
  6. Maak samen met de betrokkenen afspraken om volgende (kleine) stappen. Informeer de betrokkenen wanneer je iets doet. Doe niets waarvan de betrokkene niet op de hoogte is. Ga aan de slag met het stappenplan om de

En daarna?

Nu je alle info hebt verzameld ga dan aan de slag met 7 stappen van de No-Blame-methode

Is het pesten niet alleen in reallife maar ook online? Check dan onze tips voor Cyberpesten

Meer weten over pesten

Op heel wat websites vind je gespecialiseerde info en ondersteuning:

Handige downloads

Heb je vragen over of problemen met pesten?

Spreek dan onze aanspreekpersonen integriteit (API's) aan. Zij helpen je graag verder.

Mail api@klj.be